॥ ग्रामदैवत – काही ऐतिहासिक सत्य ॥

॥ ग्रामदैवत – काही ऐतिहासिक सत्य ॥

विनायक भट्ट ठकार पुण्यात आले व ते चतु:श्रृंगीजवळील पार्वतीनंदनाच्या देवळात अनुष्ठानाला बसले तिथे त्यांना श्री गणेशाचा दृष्टांत झाला व येथून जवळच ओढ्याजवळ शमीवृक्षाखाली “मी  आहे” असा साक्षात्कार झाला.तदनंतर त्यांना श्री गजाननाची स्वयंभू मूर्ती मिळाली.

ही निव्व्ळ एक दंतकथा असून , तिच्यात काकणभरही तथ्य नाही.

गणेशाला निजामशाहीत दिल्या गेलेल्या सनदीचे पत्र आजही उपलब्ध आहे. निजामशाहीतील हे फर्मान आहे. हे अस्स्ल खुर्दखत आहे.दुर्मिळ अशी ही सनद आधीच्या दोन पत्रांची नक्कल असावी. हे फर्मान कधीही मोडले गेले नाही.

लढाई, आक्रमणे यांतदेखील हे फर्मान कधी मोडले गेले नाही व श्री मोरयास याची झळ कधीच पोचली नाही.

हे शिक्क्याचे फर्मान याची मूळ प्रत असून, प्रत्येक वर्षी ते पुढे चालू करण्यास “दुमाला” सांगुन फर्मान मागू नका, नकल “तालीक” करा असा आशय त्यात आहे.

निजामशाहीतील हे अस्स्ल पत्र मुद्रांकीत असून ही दुर्मिळ सनद, देवस्थानचे अस्तित्व किती जुने आहे ह्याचा एक भक्कम पुरावा आहे.

 

या सनदीइतकाच अस्स्ल, व जुना पुरावा म्हणजे दिनांक १६ मार्च १६४७ रोजी, प्रत्यक्ष श्री शिवाजी महाराजांनी लिहिलेले मोडी लिपितील पत्र !

ORIGINAL MODI LETTER

या पत्रातील सुरुवातीचा मजकूर पर्शियन आहे. हे द्वैभाषिक फर्मान आहे.

आठ ओळींच्या या पत्रावर “प्रतिपच्चंद्र” ही अष्टकोनी शिवमुद्रा अत्यंत सुस्प्ष्ट आहे. अखेरीस “मर्यादेयम विरजते” ही मोर्तब आहे. पत्राच्या वर सुरुवातीला “श्री मोरया” अशी अक्षरे आहेत.

पुणे परगण्याच्या कार्यात मावळातील माणतर्फे गावातुन रोज अर्धा शेर तेल वजनी हे नंदादीपास, असा श्री शिवाजी महाराजांनी मावळच्या कारकुनास काढलेला हा हुकुम आहे.

यानंतरही पेशवाईच्या काळात, श्रीमंत बाजीराव तसेच त्यानंतर सवाई माधवराव यांच्या कारकीर्दीतही या मोरयाचे तितकेच महत्त्व होते, हे त्या काळातील पत्रांतुन जाणवते.

देवाची पूजाअर्चा, या खर्चासाठी दरमहा ८ रुपये ५ आणे ३ पैसे याप्रमाणे दरसाल १०० रुपये, असा हुकुम त्यावेळ्च्या एका पत्रात आढळतो

 श्रीमंत नानासाहेब पेशवे यांच्यातर्फे भाद्रपद उत्सवाला मिळणारी रुपये १५६ ही मदत आजही पर्वती देवस्थान यांजकडून चालू आहे.

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s

%d bloggers like this: